Kahvenin Tarihi , Kahve Üretimi ve Kahve Agaci Yetistiriciligi

Kahvenin Tarihi , Kahve Üretimi ve Kahve Agaci Yetistiriciligi



Kahve kökboyasigiller (Rubiaceae) ailesinin Coffea cinsinden agaçtir. Afrika'nin nemli ormanlarinda kendiliginden yetisen, orta boyda (5-7 m) bir agaç olan kahvenin yapraklari her zaman yesil renkli, kaygan ve parlaktir.

Kahve yapraklarinin koltuk bölgesinde yumacik biçiminde bir arada bulunan çiçekler, parlak beyaz renkte ve kokuludur. Kahvenin kiraza benzeyen meyveleri, yumurta ya da küre biçiminde zeytinsi meyvelerdir (drupa), olgunlastiklarinda erguvan kirmizisi rengini alirlar; her meyvenin içinde, bir yam tümsekli, öbür yam yassi, boyuna derin bir çizgiyle çukurlasmis ve sulu ya da lifli bir öz içinde iki tohum (kahve tanesi) bulunur. Her tohum, bir kilif içinde bulunan gümüs renginde bir zarla kaplidir.

Kahve agaci, 3 ya da 4 yasinda meyve vermeye baslar. Meyvenin büyümesi yavas olur, olgunlasmasi, çiçek-lenmeden 8-12 ay sonra gerçeklesir; bir kahve agacinin çogu kez hem çiçek, hem de meyve tasidigi görülür. Meyve verimi, hektar basma 2-5 t arasinda degisir. Kahve tohumlari, çimlenme yeteneklerini çok kisa sürede yitirirler. Birçok kahve agaci türü, ticarete yönelik, nitelikli kahve verir. Bunlarin arasinda en çok taninani, aranan ve yetistirileni Arabistan kahvesidir (Coffea arabica); Etyopya'nin yüksek vadilerinde (1 000-2 500 m arasinda) kendiliginden yetisir ve Yemen'deki yüksek vadilerde (500-1 500 m) de yetistirilir.Kendiliginden yetisme alani, agaçlarla kapli gölgelik ve nemli küüelerin dar ve derin bogazlaridir. 1880'e kadar ekimi yapilan tek tür olan Coffea arabica özellikle daglarda yetistirilirdi.

Daha sonralari, Afrika'nin ekvator bölgesindeki ovalara kadar çok daha alçak yerlerde yetistirüebilen, çok nemli ve çok sicak bir iklimde iyi gelisebilen ama Arabistan mokasindan daha az nitelikli kahve veren türler bulundu; bunlardan, Coffea canephora ("robusta" kahvesini verir) Afrika'nin ekvator bölgesindeki bütün sik ormanlarda yetisir ve dünyada Arabistan kahvesinden sonra en çok yetistirilen kahve agacidir; Coffea Liberica ya da Liberya kahve agaci ("liberia " kahvesini verir), Gine'de Kongo irmagi agzinda kendiliginden yetisir; Coffea excelsa Kamerun ve Ubangi Sari'de yabani olarak yetisir.

Kahve Agaci Yetistiriciligi

Kahve, Etyopya'da uzun süre bir hasat ürünüydü; XVIII. yy'in basinda Yemen hâlâ tek kahve üreticisi durumundaydi. "1700'e dogru Hollandali gemiciler, Yemen'deki Moka kahve agaçlarini Asya içlerine tasidilar; bu kahve agaçlari Sri Lanka, Cava ve Sumatra'daki büyük tarim isletmelerinin kökenini olusturdu. Kahve agaci, 1720'ye dogru Martinik, Guadeloupe ve Guyana'da yetistirilmeye basladi; daha sonra Antüler'de büyük bir gelisme gösterdi ve XVIII. yy. sonunda kahve üretimi Avrupa'nin gereksiniminin dörtte üçünden fazlasini karsiliyordu. Ayni dönemde, kahve agaci bir yandan Maskarene adalarina, öbür yandan da Brezilya'ya götürüldü.

XIX. yy. ve daha sonra XX. yy'da dünyadaki kahve agaci yetistirilen bölgelerin dagiliminda büyük bir degisiklik oldu. Hemileia vastatrix'in yol açtigi pas hastaliginin etkisiyle Sri Lanka'daki kahve agaçlari yok oldu; kahve güney Asya adalarina yayildi; Antiller'deki üretim geriledi, buna karsilik Brezilya'daki kahve üretimi gelisti. Ayni zamanda, Afrika ormanlarinda yetisen yabani türlerden elde edilen kahve çesitleri (excelsa, liberia, robusta) "arabica" kahvesinin üstünlügüne son verdiler. Günümüzde "arabica ", Dogu Afrika ve Güney As-ya'daki (özellikle Hindistan'da) daglarda yetisir. Afrika'da, Fildisi Kiyisi, "robusta" tipi kahvede en büyük üretici durumundadir; onu Uganda ve Angola izler; yalnizca "arabica " kahvesi üreten Amerika en büyük kahve dis satimcisidir. Dünyadaki en büyük kahve agaci dikili alanlar, Brezilya'nin ünlü "kirmizi topraklari"nda, 500-1000 m arasindaki yüksekliklerde bulunur.

Kahvenin Tarihçesi

Kahve, Arabistan ve Etyopya'da çok eski zamanlardan beri bilinmekteydi; XIV. yy'da Aden'de ve Moka'da kahve içiliyordu; Araplar kahvenin bir içecek olarak kullanilmasini Dogu'da (Misir, Iran, Ortadogu ülkeleri), daha sonra Bati'da yayginlastirddar. Ortadogu ülkeleriyle etkin biçimde ticari iliskilerde bulunan Venedikliler kahveyi Avrupa'ya soktular; ilk kahve tohumlari 1615'te Venedik'e, 1644'te Marsüya'ya, 1657'de de Paris'e ulasti. XVIII. yy'in ilk yillarindan baslayarak da kahve içimi bütün Avrupa'da yayginlasti.

Türkiye'ye kahve Afrika'dan Yemen yoluyla Kanunî Sultan Süleyman döneminde getirildi ve o tarihten baslayarak da halkin içtigi bir madde haline geldi.






>>> Yorumlar
   Etiketler
   Kahvenin Tarihi - Kahve Üretimi - Kahve Agaci